پدیدههای نوری Lens Flare و Ghosting از جذابترین اما گاهی مزاحمترین اثراتی هستند که هنگام تابش مستقیم نور به لنز بهوجود میآیند و میتوانند حالوهوای تصویر را کاملاً تغییر دهند. Lens Flare با ایجاد هالهها و بازتابهای نوری، حس درام یا فضای سینمایی میسازد، در حالی که Ghosting باعث ایجاد تصاویر محو و شبحگونه در بخشهای روشن میشود. شناخت این دو پدیده و نحوه کنترل یا استفاده خلاقانه از آنها به شما کمک میکند عکسهایی با جلوههای بصری جذابتر ثبت کنید.
در حوزه عکاسی و فیلمبرداری، گاهی اوقات نور به جای آنکه صرفا صحنه را روشن کند، به عنصر بصری غیرمنتظرهای تبدیل میشود که تصویر نهایی را دگرگون میکند. این اتفاق به ویژه زمانی رخ میدهد که یک منبع نوری قوی، مانند خورشید یا چراغهای مصنوعی، مستقیما به سمت لنز دوربین تابانده شود. در چنین شرایطی، دو پدیده بصری رایج و شناختهشده یعنی پدیده های نوری lens flare و Ghosting ایجاد میشوند که میتوانند هم عامل کاهش کیفیت تصویر باشند و هم به عنوان ابزاری هنری مورد استفاده قرار گیرند. در این مطلب، چگونگی تاثیر پدیده های نوری lens flare و Ghosting بر تصاویر را بررسی کردهایم.
پدیده Lens Flare یا شعلهور شدن لنز، نتیجه بازتابها و پراکندگیهای داخلی نور در میان اجزای مختلف سیستم لنز است. این پدیده زمانی اتفاق میافتد که یک منبع نور بسیار روشن، داخل کادر تصویر یا اندکی خارج از آن قرار داشته باشد و پرتوهای نور آن به جای اینکه مستقیما و بدون انحراف به سنسور برسند، در لایههای عدسی و سطوح داخلی لنز دچار بازتابهای مداوم میشوند.
این بازتابهای ناخواسته، خود را به دو شکل عمده بر روی تصویر نمایان میکنند که هر کدام تاثیر متفاوتی بر کیفیت و زیبایی تصویر میگذارند. درک عمیق نحوه تعامل نور با عناصر نوری لنز، کلید اصلی برای استفاده خلاقانه و یا جلوگیری موثر از این پدیده است. در ادامه با اشکال مختلف Lens Flare آشنا میشویم.
شکل اول Lens Flare که به آن Veiling Flare یا «مه نوری» میگویند، به صورت یک لایه نورانی ملایم و کمکنتراست در بخش بزرگی از تصویر ظاهر میشود. این نوع فلر اغلب توسط نوری که از خارج کادر به سمت لنز میتابد یا نوری که در لبههای داخلی بدنه لنز بازتاب پیدا میکند، ایجاد میشود.
پدیده Veiling Flare به طور قابل توجهی کنتراست کلی تصویر را کاهش داده و باعث میشود رنگها شسته و بیروح به نظر برسند. در نتیجه، جزئیات در سایهها و نقاط روشن از بین رفته و تصویری کدر یا مهآلودبه دست میآید که عموما توسط عکاسان نامطلوب تلقی میشود و تلاش برای به حداقل رساندن آن جزء اولویتها قرار میگیرد.
شکل دوم و شاید مشهورتر Lens Flare، همان Ghosting Flare است که به صورت مجموعهای از اشکال هندسی رنگی، دایرهها، چندضلعیها یا هالههایی که در امتداد یک خط فرضی به سمت مخالف منبع نور قرار میگیرند، ظاهر میشود. این اشکال رنگی، در واقع تصاویر ضعیف و خارج از فوکوس شده از دیافراگم لنز هستند که به دلیل بازتابهای نور بین عدسیهای مختلف لنز، به ویژه بین سنسور و سطح پشتی آن ایجاد میشوند. این بخش از پدیده های نوری lens flare و Ghosting، همان چیزی است که بسیاری از عکاسان به صورت عمدی و خلاقانه برای افزودن حس درام و اتمسفر به تصاویر پرتره یا منظره استفاده میکنند.
پدیده Ghosting اگرچه اغلب در کنار Lens Flare مورد بحث قرار میگیرد، اما خود یک اثر اپتیکی متمایز است. Ghosting به طور خاص به آن دسته از بازتابهای داخلی اشاره دارد که به صورت اشکال مجزا، مشخص و اغلب رنگی از منبع نور قوی، در نقاطی از تصویر پدیدار میشوند که آینهای نسبت به مرکز تصویر و موقعیت منبع نور هستند.
این شبحهای نوری که معمولا چندضلعی بوده و شکل تیغههای دیافراگم را به خود میگیرند، در واقع تصاویر ثانویه و ضعیفی از منبع نور هستند که به دلیل بازتاب نور بین سطوح عدسیها و همچنین بین سطح پشتی لنز و سنسور دوربین ایجاد شدهاند. درک نحوه عملکرد Ghosting بسیار مهم است تا بتوانیم در صورت نیاز آن را کنترل کنیم.
برای هر عکاس حرفهای، دانستن راهکارهای کنترل پدیدههای نوری lens flare و Ghosting از اهمیت ویژهای برخوردار است. این پدیدهها میتوانند در لحظات حساس، کیفیت کار را به شدت تحت تاثیر قرار دهند، مگر اینکه عمدا برای جلوههای هنری به کار گرفته شوند.
راهکارهای کاهش یا جلوگیری از پدیده های نوری lens flare و Ghosting عبارتند از:
1- استفاده از هود لنز (Lens Hood): هود لنز، سادهترین و مؤثرترین ابزار برای جلوگیری از ورود نورهای سرگردان و موربی است که مستقیما در کادر تصویر نیستند اما باعث ایجاد فلر و گوستینگ میشوند. هود با ایجاد یک سایبان کوچک، از عدسی جلویی محافظت میکند
2- جابجایی زاویه دوربین: یک تغییر جزئی در زاویه دید دوربین یا جابجا کردن موقعیت سوژه نسبت به منبع نور، میتواند منبع نور را از زاویه حساس لنز خارج کرده و بازتابهای داخلی را به شدت کاهش دهد
3- استفاده از پوششهای لنز باکیفیت: لنزهایی که دارای پوششهای چندلایه (Multi-Coating) پیشرفته هستند، بازتاب داخلی نور را به طور قابل ملاحظهای کاهش میدهند و مقاومت بیشتری در برابر این پدیدهها دارند
4- تمیز نگه داشتن لنز: هرگونه گرد و غبار، چربی یا لکه روی سطح عدسی میتواند به عنوان یک سطح بازتابنده عمل کرده و شدت فلر و گوستینگ را تشدید کند
5- پوشاندن منبع نور: اگر منبع نور یک شیء کوچک مانند خورشید باشد، میتوان آن را با قراردادن سوژه در جلوی آن (مانند یک درخت یا شخص) در بخشی از کادر، پنهان کرد تا فقط پرتوهای نور به صورت ستارهای زیبا ظاهر شوند، بدون آنکه بخشهای دیگر تصویر دچار افت کنتراست شوند
همچنین، برای استفاده خلاقانه از پدیده های نوری lens flare و Ghosting برای افزودن حس و حال و عمق به تصویر، توجه به یکسری نکات میتواند مفید باشد، چرا که این افکتها در صورت استفاده هدفمند میتوانند به برجستهسازی منبع نور، ایجاد حس واقعگرایی سینمایی و القای حس گرما یا درخشش طبیعی کمک کنند.
راهکارهای استفاده خلاقانه از این پدیده های نوری شامل موارد زیر هستند:
1- بازی با دیافراگم: دیافراگم باز (عدد f کوچک) معمولا Ghosting نرم و گرد ایجاد میکند، در حالی که دیافراگم بسته (عدد f بالا) باعث ایجاد فلر ستارهای شکل و تیز میشود که میتواند جلوهای دراماتیک به تصویر ببخشد
2- استفاده در عکاسی پرتره: قرار دادن منبع نور در پشت سوژه در عکاسی پرتره میتواند یک فلر ملایم و طلایی ایجاد کند که باعث نرم شدن پوست و افزودن یک هاله رمانتیک به سوژه میشود، به ویژه در ساعات طلایی
3- فیلترهای سینمایی: در سینما از فیلترهای خاصی برای شبیهسازی عمدی فلرهای آنامورفیک (خطی) یا سایر Ghostingها استفاده میشود تا جلوهای خاص و نوستالژیک به صحنه داده شود
اگر به دنبال تجهیزاتی هستید که به شما کمک کند تا با آگاهی کامل از پدیده های نوری، تصاویر و فیلمهایی با کیفیت بینظیر و کنتراست بالا ثبت کنید و یا از این پدیدهها به صورت خلاقانه بهره ببرید، فلاشیران بهترین انتخاب شما است. ما ارائه دهنده انواع تجهیزات پیشرفته فیلمبرداری و عکاسی شامل لنزهای چندلایه با مقاومت بالا در برابر فلر و گوستینگ، انواع هود لنزهای تخصصی و سیستمهای نورپردازی حرفهای هستیم.
خیر، اگرچه میتوانند کیفیت را کاهش دهند، اما اغلب به صورت عمدی و خلاقانه در عکاسی پرتره یا سینما برای افزودن حس و اتمسفر به تصویر استفاده میشوند.
اصلیترین عامل ایجاد Veiling Flare، بازتاب نورهای سرگردان در سطوح داخلی لنز یا بدنه دوربین است که باعث کاهش شدید کنتراست و مهآلود شدن تصویر میشود.
استفاده از لنزهای با پوششهای چندلایه (Multi-Coating) با کیفیت و هود لنز، موثرترین روشها برای کاهش Ghosting ناخواسته هستند.
